A A + -

Wiedeń – śladami austriackiej szkoły ekonomii

30 maja 2017 Artykuły, Historia

Autor: Agnieszka Płonka

Mając za przewodnik artykuł Waltera Blocka z roku 2014 oraz Benjamina Powella z roku 2006 obrałam sobie za cel sfotografowanie opisanych miejsc oraz uzupełnienie lub uaktualnienie podanych w nim informacji. Odszukałam groby Hayeka, Bohma-Bawerka i Mengera, weszłam do Izby Handlowej (Wirtschaftskamer Wien) na Stubenringu i ustaliłam miejsce seminarium Misesa, stałam pod hotelem Bristol z myślą, że to tam młody Hayek poznał Boehm-Bawerka jako partnera swojego dziadka we wspinaczce górskiej, a nawet znalazłam boisko, gdzie Mises – według mapy Andrew Finnerty’ego i Robert Müürseppa – uprawiał szermierkę.

Zapraszam w fotograficzną podróż. Większość podanych miejsc – poza cmentarzami, domem Hayeka oraz klubem sportowym na parku Prater – znajduje się w samym centrum Wiednia, w obrębie lub nieopodal słynnego Ringu – ulicy okalającej Stare Miasto. Łatwo tam trafić, zwiedzając okolice Hofburga i katedry świętego Stefana. Do pozostałych dodaję wskazówki dojazdu.

1) Cmentarze

Friedrich August von Hayek pochowany jest na cmentarzu Neustift am Walde, położonym na wzgórzach na północy Wiednia. Jeśli google maps zawodzi w wyznaczeniu trasy, polecam austriackie A nach B.

Należy dostać się do dowolnej stacji tramwaju nr 41, następnie na przystanku końcowym – Pötzleinsdorf – wsiąść w autobus 41A, który dojeżdża do bram cmentarza. W centrum informacji cmentarza pracownicy zapytani o Hayeka zachowają się prawdopodobnie jak recepcjonistka w klasycznej bitwie rapowej:

– a potem zaznaczą na mapie:

1-min

skromny grób:

2-min
Eugen von Bohm Bawerk oraz Carl Menger pochowani są na słynnym Zentralfriedhofie. Cmentarz jest tak duży, że posiada własną linię autobusową; znajdują się tam groby muzyków, artystów, prezydentów republiki Austrii, wydzielone są osobno kwatery ortodoksyjne, muzułmańskie, buddyjskie, żydowskie, a nawet Mormoni. Od stacji końcowej metra U3 Simmering do głównego wejścia dojeżdżają  tramwaje 6 i 71, a także bezpośredni autobus 72A.
Oba  groby położone są blisko głównego wejścia:

3-min

Carl Menger leży w rzędzie 1 przy samym murze cmentarza, gdzie w XIX wieku wyznaczono miejsce dla profesorów uniwersyteckich:

4-min
Grób Eugena von Bohm Bawerka można znaleźć w najsłynniejszej i najczęściej odwiedzanej grupie 32A – tuż za mogiłą Mozarta, Beethovena, Schuberta i Alojzego księcia Liechtensteinu:

5-min

 

2) Teatry

Ludwig von Mises był znanym miłośnikiem teatru.

6-min

Powyżej mamy Burgtheater w okolicach Ratusza, najpopularniejszy teatr we Wiedniu. Margit von Mises tłumaczyła sztuki dla Akademietheater:

7-min

A do Wiednia trafiła jako aktorka w Volkstheather:

8-min
Co ciekawe, Akademietheater i Konzerthaus znajdują się dokładnie naprzeciwko dawnej szkoły Misesa – akademickiego gimnazjum na Beethovenplatz 1.

3) Uniwersytet
Główny gmach na Ringu został zbudowany w XIX wieku przez tego samego architekta, który budował Votivskirche, Heinricha von Ferstela, i warto tam trafić ze względu na samą architekturę:

9-min

16-min

Po wejściu do głównego hallu łatwo można znaleźć zdjęcia noblistów – absolwentów Uniwersytetu, wśród nich – Hayeka:

10-min

15-min

Dookoła dziedzińca (pow. zdjęcie), w krużgankach, znajdują się tablice pamiątkowe poświęcone profesorom:

Bohm-Bawerkowi:

11-min

von Wieserowi:

14-min

Mengerowi:

12-min

Obok warto również zauważyć popiersie Hansa Kelsena, prawnika i filozofa prawa, autora konstytucji austriackiej, który był przyjacielem Misesa z czasów szkolnych oraz drużbą na jego weselu:

13-min

 

4) Kawiarnie

Naprzeciwko Uniwersytetu znajdowała się Cafe Kunstler, gdzie, jak pisze Gottfried Haberler, ci ekonomiści, którzy nie byli zmęczeni dyskusjami, zostawali do godzin porannych – a sam Mises nigdy nie wychodził przed pierwszą w nocy. Niestety, kawiarnia już nie istnieje – ani nie ma pewności co do jej lokalizacji. Dziś naprzeciw głównego wejścia do uniwersytetu można znaleźć  winiarnię Wein&Co:

17-min
Blisko placu św. Stefana, na Grünangergasse 10, w ówczesnym barze Pod Zieloną Kotwicą,  uczestnicy seminarium Misesa regularnie spotykali się na kolacjach. Restauracja od 1994 roku nosi nazwę Ma Creperie, ma inny wystrój i serwuje inne dania niż w latach 20., jednak, jak ustalił Benjamin Powell, dziadek Managera pamięta jeszcze czasy Misesa:

18-min

19-min

5) Dom i szkoła Hayeka

Aby odnaleźć dom, w którym urodził się Hayek, trzeba odjechać nieco od centrum Wiednia i rejonu Ringu. Na  Messenhausergasse 14 można trafić, jadąc metrem U3 na Kardinal-Nagl-Platz lub Rochusgasse. Kamienica znajduje się na rogu ulic, a przy bramie umieszczona jest tablica pamiątkowa. Polecam kawę lub wienerschnitzla w jednej z restauracji na parterze domu:

20-min 21-min 22-min 23-min
Gimnazjum Hayeka mieści się w obrębie Starego Miasta, naprzeciwko Stadtparku – na Stubenbastei 6-8:

24-min

6) Akademickie gimnazjum na placu Beethovena

Słynna szkoła, którą kończył Mises, Kelsen czy Erwin Schrodinger. Na plac Beethovena można dojść, idąc od Stadtparku Kantgasse (i tu Walter Block kłania się kontrowersji wokół wpływu Kanta na Misesowskie a priori). Tablica pamiątkowa Misesa umieszczona jest za rogiem:

25-min 26-min 27-min 28-min 29-min

 

7) Wolzeile 24 – dawny (nieistniejący) apartament Misesa

Wolzeile jest ulicą w samym centrum miasta, tuż przy placu Św Stefana. W latach 1904 – 1934 Mises mieszkał na trzecim piętrze kamienicy nr 24, niestety, budynek został zniszczony w czasie wojny:

32-min 33-min
8) Centrum Wiednia ze wspomnień Margit

Margit pisze we wspomnieniach, że mieszkała jedynie kilka kroków od katedry św Stefana i Kartnerstrasse, a Graben uważała za jedną z najpiękniejszych ulic Wiednia (patrz: zdjęcia z pkt 7.).

 

9) Hotel Bristol i opera

Dziadkowie Hayeka mieli kilka pokoi na najwyższym piętrze hotelu i to tam młody Hayek poznał Bohm Bawerka, który uprawiał z jego dziadkiem wspinaczkę górską:

34-min
Naprzeciwko hotelu Bristol znajduje się słynna wiedeńska opera, której Mises był stałym bywalcem:

35-min

 

10) Izba Handlowa (Wirtschaftskamer Wien) – Stubenring 8-10

Budynek Izby Handlowej, w której odbywało się słynne seminarium Misesa, stoi na  początku Ringu, nieopodal Schwedenplatzu. Można wejść tam z ulicy i zwiedzać piętra, jednak po chwili jeden z urzędników zapewne zapyta nas, co tu robimy.

Kiedy moja pierwsza rozmówczyni usłyszała, że szukam sali seminarium Misesa i tabliczki ufundowanej przez Instytut Misesa w 1988 roku, nie była wcale zdziwiona. Zaprowadziła mnie do gabinetu obok, gdzie miła dziewczyna poinformowała mnie, że w sali seminaryjnej, której szukam, ma obecnie gabinet jej szef, natomiast tabliczka  jest nie do znalezienia, ale we wrześniu będzie mieć miejsce odsłonięcie nowej.

Warto więc tę sprawę zbadać i pojechać do Wiednia!

Warto też zauważyć, że pośród wielu kolorowych plakatów na ścianach wiszą tam też plakaty z cytatami Hayeka i Misesa.

 36-min 37-min 38-min 39-min

 

11) Dawne Ministerstwo Finansów, w którym pracował  Bohm-Bawerk – Himmelpfortgasse 6-8 (centrum Wiednia, blisko Kartnerstrasse)
Ministerstwo Finansów w 1848 roku mieściło się  w zimowym pałacu księcia Eugeniusza Sabaudzkiego na Himmelpfortgasse 8 (letni pałac księcia to Belweder) oraz w Questenbergpalais (na Johannesgasse 5-5A). Później, w 1898 roku, dokupiono sąsiednią kamienicę na Himmelpfortgasse 6. Bohm Bawerk pełnił funkcję ministra finansów od 1895 do 1904 roku.

40-min 41-min

12) Klub sportowy – Prater

Mises był szermierzem w klubie KSV na Prater, wiedeńskich parkach za słynnym wesołym miasteczkiem, gdzie z centrum dojeżdża tramwaj nr 1.
42-min 43-min 44-min

 

Zapisz

Zapisz

Zapisz

comments powered by Disqus

Facebook

Get the Facebook Likebox Slider Pro for WordPress